Thomas Pynchon jest jednym z największych współczesnych pisarzy na świecie. O ile jego twórczość jest dobrze znana publice i obfita w opracowania, o jego życiu osobistym wiadomo stosunkowo bardzo niewiele. Nie udziela wywiadów, nie pokazuje się publicznie, nie daje się fotografować. Nikt nie może mieć dziś pewności gdzie mieszka ani jak wygląda. Jako człowiek jest dla swoich czytelników całkowitą tajemnicą, która z biegiem czasu umitycznia się tak dalece, że można by pomylić go z jednym z bohaterów jego powieści.

Powstaje więc pytanie – czy możliwe jest w ogóle napisanie biografii Pynchona? Być może byłaby to krypto-biografia, spisywanie nie faktów lecz doniesień i plotek. Tworzymy więc nie obraz człowieka i jego życie lecz mit na jego temat. Spróbujmy zmierzyć się z tym zadaniem.

Thomas Ruggles Pynchon Jr urodził się 8 maja 1937 roku w Glen Cove na Long Island, jako syn Thomasa Rugglesa Pynchona Sr. (1907-1995) i Katherine Frances Bennett (1909-1996). Ma dwoje rodziaństwa: siostrę Judith i brata Johna.

Pynchon uczęszczał do Oyster Bay High School w stanie Nowy York. W 1953 zaczął studia na Uniwersytecie Cornell na wydziale fizyki stosowanej, które pod koniec drugiego roku porzucił (podobno z powodu krótkotrwałego małżeństwa), by następnie wstąpić do armii Stanów Zjednoczonych, w której służył w korpusie łączności. W 1957 powrócił jednak na uczelnię gdzie zdobył tytuł z anglistyki. Dwa lata później ukazuje się jego pierwsze opowiadanie “The Small Rain”.

Pynchon twierdzi, że był również uczniem Vladimira Nabokova, czego autor “Lolity” nie bardzo potrafił sobie przypomnieć – pamięta go jednak jego żona po charakterystycznym stylu pisma.

Dwa lata później w czerwcu ‘59, TRP (Thomas R. Pynchon) uzyskał tytuł Bachelor of Arts wraz z wyróżnieniami ze wszystkich przedmiotów. Warto również wspomnieć, że w czasie owych studiów humanistycznych prowadził gazetkę studencką “The Cornell Writer”. W tym okresie poznaje Richarda Farine, któremu później zadedykował Tęczę Grawitacji.

Od lutego 1960 roku Pynchon pracuje jako asystent techniczny w zakładach Boeinga w Seattle. W tym samym czasie ukazuje się najbardziej znane opowiadanie pt “Entropia”, którego polskie tłumaczenie można znaleźć w antologii prozy amerykańskiej “Gabinet Luster”.

Trzy lata później, kiedy nie pracuje już w Boeingu, na rynek wychodzi pierwsza powieść V, za którą Pynchon otrzymuje Nagrodę Fundacji Faulknera za najlepszy debiut powieściowy. Od tego czasu kontakt z autorem praktycznie przestaje istnieć. Nie daje wywiadów, nie pojawia się publicznie. Jedyne co można o nim usłyszeć, to plotki.

Po wielkim sukcesie V, TRP publikuje w gazecie fragmenty 49 idzie pod młotek, by w ‘66 wydać ją jako całość. I mimo iż książka zostaje dobrze przyjęta, zapewne ze względu na swoją przystępność, Pynchon dyskredytuje ją.
8 lat nieobecności musiało zaowocować kolejną powieścią, co najmniej na miarę V. I tak też się dzieje. Tęcza Grawitacji, która początkowo miała nazywać się Mindless Pleasures, staje się powieścią kultową. Zdobywa nagrodę National Book Award, której autor postanowił nie odbierać samodzielnie, lecz wysłać znanego komika Irvina Coreya. Tęcza Grawitacji otrzymuje również Pulitzera, którego następnie cofnięto ze względu na obsceniczność i nieczytelność. Kolejnym wyróżnieniem jest medal Howellsa, przyznawany przez National Institute of Arts Letters oraz American Academy of Arts and Letters.

Krąg czytelników zainteresowanych nie tylko prozą, ale i również osobą Pynchona, dramatycznie wzrasta. Staje się on czołowym pisarzem awangardy amerykańskiej.

W 1984 opowiadania Pynchona zostają zebrane w jednym tomie pt Slow Learner, który autor opatruje dodatkowo przedmową. Jest to jeden z niewielu przejawów kiedy TRP kieruje swoje słowa bezpośrednio do czytających. Niestety jedyne co z owej przedmowy możemy się dowiedzieć, to to, że opowiadania są złe i niedopracowane – autor nie zdradza nic ze swej tajemniczości, nie rozwiewa żadnych tajemnic.
Po wielu latach przerwy, w 1990 ukazuje się Vineland – powieść przyjęta jak dotąd najmniej entuzjastycznie ze wszystkich wydanych. Mimo dobrych recenzji, nie zyskuje ona tak wielu czytelników jak poprzednie powieści.
Rok 1997 przynosi kolejną “kobyłę” pt Mason i Dixon, która zostaje uznana jako powrót pisarza do dobrej formy. W rzeczywistości, nigdy jej nie stracił..

Prawie 10 lat TRP kazał czekać swoim czytelnikom na nową powieść, Against the Day, której opis zamieścił w popularnym sklepie internetowym amazon.com bez konsultacji z wydawcami. Zdaje się, że autor bardzo dobrze umie korzystać ze swej enigmatyczności i wie, kiedy zasady mogą zostać nagiętę. Incydent ten odbił się szerokim echem w prasie i blogach literackich.

Sierpnia 2009 roku ukazała się siódma powieść pod tytułem Inherent Vice. Styl jej utrzymany jest bardziej w konwencji linearnej 49 idzie pod młotek co bez wątpienia przyciągnęło czytelników, czego dowodem może być wygrany plebiscyt na najlepszą powieść, którą można zabrać ze sobą na plażę. Planowana jest również ekranizacja powieści.

Do dziś nie możemy być niczego pewni: gdzie mieszka TRP, jak wygląda, co zamierza. Podobno można go zobaczyć w nowojorskich pubach oraz… u pewnego fryzjera na Long Island

Zdjęcia Pynchona

TRP nie uchronił się, mimo wszelkich starań, przed wyciekiem starych fotografii, które prezentuję poniżej. Jest ich naprawdę niewiele, ale zawsze pozwalają jakoś Pynchona sobie wyobrazić. Jedno jest pewne – wszystkie zostały zrobione dobrowolnie za zgodną TRP, bez żadnej ukrytej kamery

Ciekawostki:

• Treść wystąpienia Irvina Coreya wygłoszona podczas odbierania w imieniu Pynchona nagrody National Book Award (po angielsku)

Artykuły:

• Pynchon – mistrz incognito – krótki tekst z Gazety Wyborczej