Tęcza grawitacji  

Dzięki informacjom podanym za uprzejmością Wydawnictwa Mag z radością podaję, iż polskie tłumaczenie Against the Day Thomasa Pynchona zostanie wydane najprawdopodobniej w kwietniu 2010 roku. Jej polski tytuł to: NA DZIEŃ SĄDU. Szczerze obawiałem się jak będzie tytuł brzmiał w naszym rodzimym języku, ale jak widać martwiłem się na zapas – myślę, że jest idealnie.  Tłumaczeniem zajął się Wojciech Szypuła, znany między z innymi z tłumaczenia Cyklu Barokowego Stephensona oraz Hyperiona Dan Simmons.

Poniżej publikuję dwa teksty napisane Wojciecha Orlińskiego (Gazeta Wyborcza) i dr Tadeusza Pióro (Instytut Anglistyki UW) dla Wydawnictwa Mag nt. Pynchona i zapowiadanej książki:

1.

Thomas Pynchon to bez wątpienia jeden z najwybitniejszych współczesnych pisarzy amerykańskich. Już jego debiutancka powieść „49 idzie pod młotek” została uznana za „najlepszą amerykańską powieść od drugiej wojny światowej” (taką opinię wyraził znany brytyjski krytyk, profesor John Frank Kermode).
To był rok 1966 i od tego czasu praktycznie każdą powieść Pynchona witały podobnie entuzjastyczne opinie krytyków, zwłaszcza „Tęczę grawitacji” (1973) ale także „Mason & Dixon”, jego przedostatnią powieść, ale zarazem najnowszą jaka ukazała się na polskim rynku.
Podziw krytyków Pynchon zawdzięcza ogromnej erudycji i starannemu przygotowaniu swoich powieści. Proces twórczy trwa w jego przypadku kilka, czasem nawet kilkanaście lat, ale rezultaty są fenomenalne. W jego powieściach refleksje religijne i filozoficzne przeplatają się z celnym portretem danej epoki historycznej (na przykład drugiej wojny światowej albo okresu oświecenia) i wyrafinowanym żartem językowym i sytuacyjnym.
W rezultacie przybliżanie ich polskiemu czytelnikowi to tytaniczna praca dla tłumacza, który musi nie tylko rozumieć erudycyjne żarty pisarza (często nawiązujące do specjalistycznej wiedzy z zakresu lotnictwa, rachunku różniczkowego, astronomii i kartografii), ale też przełożyć rymowane utwory i znaleźć językowe odpowiedniki np. osiemnastowiecznej angielszczyzny.
W przypadku najnowszej powieści „Against the Day” wyzwaniem będzie już sam tytuł. Akcja powieści ma się dziać tuż przed wybuchem pierwszej wojny światowej i pokazywać panoramiczny portret ostatnich chwil epoki, którą ta wojna miała zakończyć. Wyzwaniem dla tłumacza będzie już tytuł, który nawiązuje do drugiego listu świętego Piotra, ale odpowiedni fragment w polskim przekładzie to po prostu „Na dzień”, co z kolei słabo chyba wyglądałoby na okładce.
Cała powieść to przeszło tysiąc stron podobnych pułapek dla tłumacza – ale warto podjąć ten wysiłek, by przybliżyć polskiemu czytelnikowi dzieło tak wybitnego pisarza.
Wojciech Orliński – Gazeta Wyborcza

2.

Thomas Pynchon jest jednym z najwybitniejszych żyjących prozaików amerykańskich. Debiutował w 1963 roku powieścią V, trzy lata później opublikował 49 idzie pod młotek (wydanie polskie 1989), a w 1973 swą najsłynniejszą powieść, nagrodzoną National Book Award Tęczę grawitacji (wydanie polskie 2001). Kolejne jego powieści to Vineland (1990), Mason i Dixon (1997, wydanie polskie 2006) oraz Against the Day (2007). Ta ostatnia powieść ma się ukazać po polsku nakładem wydawnictwa Nowa Proza.

Choć Pynchon klasyfikowany jest jako postmodernista, w jego twórczości niewiele jest typowych dla głównego nurtu prozy postmodernistycznej gier literackich, zabaw z czytelnikiem czy innych eksperymentów formalnych. Choć nie brak w jego powieściach humoru, porusza tematykę jak najbardziej poważną (na przykład ukazując w Tęczy grawitacji drugą wojnę światową z perspektywy laboratoriów naukowych, pracujących dla potrzeb przemysłu wojskowego, bądź też – w V i Mason i Nixon – analizując rozmaite aspekty kolonializmu i imperializmu). Nie jest to pisarstwo łatwe ani stylistycznie, ani koncepcyjnie, i stawia przed tłumaczami nie lada zadania.

Pynchon jest znany na całym świecie, jego książki przełożono na kilkadziesiąt języków. Wśród jego czytelników, zwłaszcza w USA, wytworzył się swoisty ,,kult Pynchona”, lecz nie chodzi tu o jego osobę (autor fanatycznie strzeże swojej prywatności, nie udziela wywiadów itd.), tylko twórczość. Rozpoznania psychologiczne, historyczne i polityczne zawarte w jego powieściach są bowiem tak trafne i przekonywające, że skłaniają do poglądu, iż żaden inny pisarz amerykański nie przedstawił epoki nowoczesnej równie wnikliwie.

doktor Tadeusz Pióro
Instytut Anglistyki
Uniwersytet Warszawski